पोखरा, ५ भदौं । पोखराको बाटुलेचौरमा वि.सं. १९९२ मा जन्मिएका थिए झलकमान गन्धर्व। उनको सारंगीको मधुर धुनले नेपाली लोकसंगीतलाई अमर बनायो। गाउँ–गाउँ डुल्दै कथा र समाचार सुनाउने गन्धर्व परम्परालाई उनले जीवन्त राखे। सन् १९६५ मा रेडियो नेपालमा गन्धर्व संगीत रेकर्ड गराएर उनले साधारण जनताको आवाजलाई देशभर पुर्‍याए। यो उनको अनमोल देन थियो, जसले नेपाली संस्कृतिको जरा बलियो बनायो।

झलकमानका गीतहरू मन छुने कथाका झलक हुन्। उनको चर्चित गीत ‘आमाले सोध्लिन् नि, खोइ छोरा भनलिन्, सधैं सधैं सम्झन्छु, मेरो प्यारो आमा’ ले युद्धको पीडा र आमाको मायालाई मार्मिक रूपमा उनेको छ। अर्को गीत ‘मालती माया, तिमी फुल्न छाड्यौ, माया लाउँदा लाउँदा, बाटो बिरायौ’ मा प्रेमको कोमलता र बिछोडको चोट लुकेको छ।

अनुसन्धानले देखाउँछ, उनले दोस्रो विश्वयुद्धका नेपाली सैनिकको सम्मानमा झन्डै २० कर्खा गीत रचे। जर्मनी, फ्रान्स, भारतजस्ता देशहरूमा उनले नेपाली संगीतको सुगन्ध छरे। उनको नाममा एउटा मात्र एल्बम भए पनि सयौं गीतले नेपाली मनमा अमिट छाप छोडेका छन्। ‘सारंगी सम्राट’ को उपाधि पाएका झलकमानले थुप्रै राष्ट्रिय सम्मान जिते। वि.सं. २०६२ मंसिर ६ मा ७१ वर्षको उमेरमा बिदा भए पनि उनको संगीत आज पनि हाम्रा मनमा गुञ्जन्छ।
यिनै झलकमानको स्मृतिमा हुलाक टिकट प्रकाशन गर्न पोखराका संस्कृतिप्रेमीहरूले सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। यो सानो टिकट उनको ठूलो योगदानको प्रतीक बन्नेछ। संस्कृतिकर्मी रामबहादुर बानियाँले सञ्चारमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङलाई पत्र बुझाउँदै झलकमानको कथालाई जीवित राख्न अनुरोध गरे। मन्त्रीले मुस्कानसहित भने, “यो सुन्दर विचार हो। केही महिनामै हुलाक टिकटको प्रक्रिया सुरु गर्छौं।” यो आश्वासनले सबैको मनमा आशाको उज्यालो छायो। मन्त्रीलाई भेट्न रामबहादुरसँगै पूर्व वडाध्यक्ष दानबहादुर बानियाँ, जीवनप्रसाद आचार्य, दिनेश गायक, सुनिल गायकलगायतको टोली होटल पुगेको थियो।

झलकमान गायक मात्र थिएनन्, नेपाली संस्कृतिको जीवन्त इतिहास थिए। उनको सारंगीले गन्धर्व परम्परालाई आधुनिकताको आँधीबाट जोगायो। यो हुलाक टिकट एउटा सानो कदम हो, तर यसले उनको मधुर धुनलाई सधैं जीवन्त राख्नेछ। सरकारले यो सपना चाँडै साकार गरोस्, र झलकमानको सांस्कृतिक सुगन्ध सधैं फैलिरहोस्।

झलकमानका गीतहरू सुन्दा मन तानिन्छ, मुटु रसाउँछ। उनको चर्चित गीत ‘आमाले सोध्लिन् नि, खोइ छोरा भनलिन्, सधैं सधैं सम्झन्छु, मेरो प्यारो आमा’ ले युद्धको पीडा र मातृप्रेमलाई यति मिठासले व्यक्त गर्छ कि आँखा रसाउँछन्। अर्को गीत ‘मालती माया, तिमी फुल्न छाड्यौ, माया लाउँदा लाउँदा, बाटो बिरायौ’ मा प्रेमको कोमलता र बिछोडको चोट जीवन्त हुन्छ।

उनले दोस्रो विश्वयुद्धमा वीरता देखाउने नेपाली सैनिकका लागि झन्डै २० वटा कर्खा गीत रचे। जर्मनी, फ्रान्स, भारतलगायत देशहरूमा उनले नेपाली संगीतको सुगन्ध छरे। रोचक कुरा, उनको नाममा एउटा मात्र एल्बम छ, तर सयौं गीतले नेपाली मनमा अमर छाप छोडेका छन्। ‘सारंगी सम्राट’ को उपाधि पाएका झलकमानले थुप्रै राष्ट्रिय पुरस्कार र सम्मान जिते। वि.सं. २०६० मा ६८ वर्षको उमेरमा यो संसार छाडे पनि उनको संगीत आज पनि हाम्रा काखमा गुनगुनाइरहन्छ।