पोखरा । मैदी र दिपाङ तालमा माछा पालन गर्ने भन्दै पछिल्लो समय बनाईएको बाँधका कारण पानीको उचित निकास नहुँदा यतिबेला किसानहरुको धानखेत डुबानमा परेको छ । पोखरा महानगरपालिका वडा नं. २७ मा पर्ने दिपाङ ताल र पोखरा महानगरपालिका वडा नं. २८, ३० र ३१ मा पर्ने मैदी तालमा बनाईएको बाँधका कारण किसानहरु मर्कामा परेका छन् ।

ताल संरक्षण गर्ने भनेर राज्यले लाखौं रुपैयाँ खर्चिएर ती तालहरुको वरपर बषौं अघि बाँध निर्माण गरेको थियो । पछि स्थानीयहरुले सहकारी गठन गरी ती तालहरुमा माछा पालन शुरु गर्ने भन्दै तालको बाँधको उचाई थपेका थिए । माछापालन शुरु गरेपछि तालको पानी बाहिर जाने निकास साँघुरो हुँदा बर्खाको समयमा किसानहरुको खेत डुबानमा परेको हो ।

धान खेत डुबानमा परेपछि मैदी ताल क्षेत्र संरक्षण तथा विकास समाजमा पीडितहरुले निवेदन दिदैं क्षतिपूर्तिको माग गरेका छन् । तालका कारण खेत डुबानमा परेपछि आश्रित परिवारलाई खाद्यान्नको संकट निम्तिने भन्दै किसानहरु आक्रोशित भएका छन् ।
ताल संरक्षण गर्ने र सोही तालमा बाँध बाँधेर माछा पालन गर्ने भन्दै खोलिएका सहकारीका कारण पीडित भएका किसानहरुले क्षतिपूर्तिको माग राखेका छन् । समितिले किसानहरुको खेतमा कुनै असर नपु¥याउने भन्दै सहमति गरेर बाँध बाँधेको थियो । तर बाँध र पानीको उचित निकास सही ढंगले नबनाउँदा यतिबेला खेतहरु डुबानमा परेका छन् । जसले गर्दा किसानलाई परेको पीडाको क्षतिपूर्ति स्थानीय निकायले दिनुपर्ने नभए समितिलाई कारवाही गर्नुपर्ने माग किसानहरुको रहेको छ ।

तत्कालिन लेखनाथ नगरपालिका हाल पोखरा महानगरपालिकामा रहेका ७ वटा तालहरुको संरक्षण र विकास गर्ने भन्दै सञ्चालित अभियानका क्रममा तालको भूभाग संरक्षण गर्न बाँध बाँध्ने काम भएको हो । ५३ हेक्टरमा फैलिएको मैदी ताललाई मेडिटेसन लेकका रुपमा र ६५६ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको दिपाङ ताललाई ‘हनिमुन लेक’का रुपमा विकास गर्ने काम भईरहेको छ । सोही सन्दर्भमा बाँधिएका बाँधहरुका कारण किसानहरुको खेती डुबानमा परिरहेको छ ।

तालमा मत्स्य पालन गर्ने वा अन्य योजनाहरु सञ्चालन गर्दा पानीको सतह बढ्न गई वरपरका किसानहरुको जमिनमा असर पर्न गएमा क्षतिपूर्ति दिने सम्झौंता पनि भएको थियो । सम्झौंता अनुसार किसानहरुले क्षतिपूर्ति आजसम्म पाएका छैनन् । क्षतिपूर्ति माग्दा उल्टै किसानलाई धम्क्याउने काम समितिबाट भएको भन्दै किसान कृतिवल्भव त्रिपाठीले आक्रोश व्यक्त गरेका छन् ।

मैदीताल क्षेत्र संरक्षण तथा विकास समाज पोखराका अध्यक्ष भरत न्यौपाने र दिपाङ ताल पूर्वाधार निर्माण एवं संरक्षण समितिका अध्यक्ष रामजी लामिछानेले समितिले किसानहरुलाई क्षतिपूर्ति दिन सक्ने अवस्था नरहेको बताएका छन् ।

पोखरामा रहेका ९ वटा तालहरु मध्ये मैदी ताललाई ‘मेडिटेसन लेक’का रुपमा र दिपाङ ताललाई ‘हनिमुन लेक’का रुपमा विकास तथा संरक्षणको अभियान थालिएको छ । यो अभियानमा स्थानीय किसानहरुले पनि समर्थन जनाउँदै सहभागिता जनाई रहेका छन् । तर ताल संरक्षणका क्रममा खोलिएका समितिले सञ्चालन गरेका सहकारीबाट माछापालन गर्ने भन्दै तालको बाँध र निकास साँघुरो बनाई दिदाँ उल्टै किसानहरुको खेत डुबानमा परेको छ ।

स्थानीय वडा नं. २८ का वडाध्यक्ष निर्मल दियाली, वडा नं. ३० का वडाध्यक्ष श्रीराम पोखरेल र वडा नं. ३१ का वडाध्यक्ष कमलबहादुर थापा समेत मैदी ताल संरक्षण समितिले सञ्चालन गरेको सहकारीका शेयर सदस्य छन् । जनप्रतिनिधि नै संलग्न भएको सहकारीले गरेका गतिविधिबाट किसानहरु पीडित हुन पुग्दा पनि यस विषयमा जनप्रतिनिधिले खासै चासो नदिएको किसानहरुको गुनासो छ । किसानहरुको एकमात्र माग डुबानमा परेको धानबालीको क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने र तत्कालै बाँधको पानीको निकास खोलिदिनु पर्ने रहेको छ ।