काठमाडौं, २२ चैत । सम्पत्ति शुद्धीकरणको गम्भीर आरोपमा शंकर ग्रुपका प्रमुख सञ्चालक सुलभ अग्रवाल पक्राउ परेका छन् । सञ्चालक सुलभविरुद्ध ५ दिन म्याद थप गरिएको छ । जिल्ला अदालत काठमाडौंले उनीविरुद्ध ५ दिन म्याद थप गरेको हो ।

शंकर ग्रुपअन्तर्गत जगदम्बा होल्डिङ्सका अध्यक्ष समेत रहेका उनलाई सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले आइतबार बिहान नियन्त्रणमा लिएको हो । उनको पक्राउसँगै नेपालको नौ दशक पुरानो व्यावसायिक घराना शंकर ग्रुप अहिले ठूलो संकटमा परेको छ ।

विवादित र कुख्यात विचौंलिया दीपक भट्टसँगको साँठगाँठले गर्दा यतिबेला शंकर ग्रुपको छविमाथि प्रश्न चिन्ह उठ्नुका साथैं यिनीहरुको भित्री कर्तुत सबै सार्वजनिक हुँदैं गईरहेको छ । शुक्रबार राति नै शंकर ग्रुपका अध्यक्ष एवं सुलभका बाबु शंकरलाल अग्रवाललाई विभागले काठमाडौंबाट पक्राउ गरेको थियो । त्यसअघि भट्टको इन्फिनिटी होल्डिङ्सका प्रमुख दीपक भट्टलाई केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) ले नक्सालबाट नियन्त्रणमा लिएको थियो । तीनै जना अब सम्पत्ति शुद्धीकरणको सिलसिलामा अनुसन्धानको दायरामा छन् ।

अनुसन्धानको मूल जड भने ४५ करोड रुपैयाँको शंकास्पद कारोबार हो । नेपाल राष्ट्र बैंकको वित्तीय जानकारी इकाई (एफआईयू) ले सन् २०२१ जुनमा जगदम्बा स्टिल्स प्रालिबाट दीपक भट्टको सिद्धार्थ बैंक खातामा ४५ करोड ट्रान्सफर भएको देखाएको थियो । उक्त रकम भट्टको ओभरड्राफ्ट खाताबाट हिमालयन रिइन्स्योरेन्समा लगानी भएको थियो ।

तर जगदम्बा स्टिल्सको २०७७/७८ को लेखापरीक्षण प्रतिवेदनमा यो कारोबारको कुनै उल्लेख छैन । राष्ट्र बैंकले यो लेनदेनलाई ‘शंकास्पद’ ठहर गर्दै साढे दुई वर्षअघि नै सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागलाई पत्र पठाएको थियो । विभागले पुस २०७९ मा भट्टसँग प्रारम्भिक बयान लिए पनि गत वैशाखमा मुद्दा नचलाई फाइल फिर्ता गरेको थियो । अहिले रास्वपाका वरिष्ठ नेता वालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्री बनेपछि पुरानो फाइल ब्युँताएर अनुसन्धान तीव्र पारिएको छ ।

शंकर ग्रुपको इतिहास भने ९१ वर्ष लामो छ । सन् १९३५ मा रावतलाल अग्रवालले काठमाडौंको न्युरोडमा विदेशी कपडा आयात गरेर व्यापार सुरु गरेको यो समूहलाई शंकरलाल अग्रवालले व्यावसायिक साम्राज्यमा बदलिदिए । सन् १९७९ मा जगदम्बा समूह स्थापना गरेपछि दुई छोरा सुलभ र साहिल अग्रवाल व्यवसायमा जोडिए ।

जगदम्बा होल्डिङ्सका अध्यक्ष सुलभ र जगदम्बा ग्रुपका अध्यक्ष साहिल रहेको यो समूहले अहिले जगदम्बा स्टिल्स, जगदम्बा मोटर्स, सौर्य सिमेन्ट, रिद्धिसिद्धि सिमेन्ट, युनियन लाइफ इन्स्योरेन्स, हिमालयन रिइन्स्योरेन्स, मोदीखोला र बलेफी हाइड्रोपावरलगायत ४० भन्दा बढी उद्योग सञ्चालन गरिरहेको छ । वार्षिक कारोबार सवा खर्बभन्दा माथि छ, १५ हजारभन्दा बढी रोजगारी दिइरहेको छ र बैंकिङ क्षेत्रमा करिब दुई खर्बको ऋण जोखिममा छ । जगदम्बा समूहले मात्र ३० अर्बभन्दा बढी ऋण लिएको छ ।

यो समूहलाई संकटमा पु¥याउने मुख्य कारण दीपक भट्टसँगको ‘अनौपचारिक साझेदारी’ हो । स्रोतका अनुसार भट्टले राजनीतिक पहुँच र सेटिङ मिलाउने, शंकर ग्रुपले पैसा हाल्ने काम चलेको थियो । यो सम्बन्धको सुरुवात २०७६ चैतमा भएको थियो । कोरोना महामारीको लकडाउनमा सुलभ अग्रवाल थर्मल गन कालोबजारीको आरोपमा पक्राउ परेका थिए ।

पाँच हजार रुपैयाँ पर्ने थर्मल गन १५ हजारमा बेच्न खोजेको र कूटनीतिक नीलो प्लेटको गाडी दुरुपयोग गरेको आरोप थियो । भट्टले राजनीतिक पहुँच प्रयोग गरेर सुलभलाई छुटाएपछि दुवैबीचको ‘दोस्ती’ गहिरियो । त्यसपछि बिमा क्षेत्रमा वर्चस्व कायम गर्न, पुनर्बिमा कम्पनीको लाइसेन्स हात पार्न र बजेटमा नीतिगत लाभ लिन भट्टले सहयोग गरेको आरोप छ ।

७८/७९ को पूरक बजेटमा जगदम्बा स्टिल्सलाई मात्र स्पन्ज आइरन कर छुट दिइएको, २०७९/८० को बजेट घोषणाको अघिल्लो रात सिंहदरबारमा बिचौलिया घुसाएर कर दर हेरफेर गरिएको घटनामा पनि भट्ट र शंकर ग्रुप जोडिएको थियो । हिमालयन रिइन्स्योरेन्समा भएको लगानीको स्रोत र अन्तिम लाभग्राहीबारे प्रश्न उठेपछि राष्ट्र बैंकले अनुसन्धान अघि बढाएको हो ।

अहिले अनुसन्धानले तीव्रता पाउँदा शंकर ग्रुपका दर्जनौं उद्योग, हजारौं रोजगारी र ठूलो ऋण जोखिममा परेका छन् । गृहमन्त्री सुधन गुरुङले सामाजिक सञ्जालमा पक्राउ सूची सार्वजनिक गरे पनि विभाग, सीआईबी र प्रहरीले अझै आधिकारिक पुष्टि गरेका छैनन् । सुलभ भारतबाट पक्राउ भएर नेपाल ल्याइँदै गरेको सूचना भने बाहिरिएको छ ।

शंकर ग्रुप जस्तो प्रतिष्ठित र पुरानो घराना विवादास्पद व्यक्तिसँगको साझेदारीमा फसेर यति ठूलो संकटमा पर्नु नेपालको व्यावसायिक इतिहासमा दुर्लभ घटना हो । अनुसन्धानले अब शंकर ग्रुपको अन्य कारोबारसम्म फैलिन्छ कि भन्ने प्रश्न उठेको छ । यदि प्रमाणित भयो भने यो केवल व्यक्तिगत पक्राउ नभई ठूलो आर्थिक अपराध र राजनीतिक–व्यावसायिक सेटिङको खुलासा हुनेछ । शंकर ग्रुपको भविष्य, रोजगारी र बैंकिङ क्षेत्रको स्थिरता अहिले अनुसन्धानको नतिजामा निर्भर छ ।