काठमाडौं, १५ चैत । केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) ले पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू शेरबहादुर देउवा, केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को सम्पत्ति छानबिन प्रक्रिया अघि बढाएको छ । सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागले सीआईबीमा पत्राचार गरेपछि यो अनुसन्धान थालिएको हो ।

विभागकै अनुरोधअनुसार आइतबार नेपाली कांग्रेसका नेता तथा पूर्वउर्जामन्त्री दीपक खड्कालाई सम्पत्ति शुद्धीकरणको आरोपमा पक्राउ गरिएको सीआईबीले जनाएको छ । सीआईबीका एआईजी डा. मनोज केसीले अनलाइनखबरसँग भने, “विभागको पत्रअनुसार दीपक खड्कालाई सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानका लागि पक्राउ गरेका हौं ।” तीन पूर्वप्रधानमन्त्रीको हकमा भने सीआईबीले औपचारिक टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ । तर गृह स्रोतका अनुसार विभागको पत्राचारअनुसार नै उनीहरूको सम्पत्तिबारे अनुसन्धान भइरहेको छ ।

यो अनुसन्धान यसअघि नै सुरु भएको थियो । जेनजी आन्दोलनका क्रममा शेरबहादुर देउवाको निवासमा पैसा फेला परेको विषय सार्वजनिक भएपछि विभागले देउवा निवासमा पुगेर मुचुल्का उठाएको थियो । त्यसैगरी प्रचण्डकी छोरी गंगा दाहालको निवास र केपी शर्मा ओलीको निवासमा पनि घटनास्थल मुचुल्का उठाएर अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो । अहिले विभागको पत्राचारपछि सीआईबीले उक्त अनुसन्धानलाई थप तीव्रता दिएको छ ।

नेपालमा तीन दलको शासन अवधि र नेतृत्व
नेपालमा २०४६÷४७ सालको जनआन्दोलनपछि बहुदलीय प्रजातन्त्र पुनस्र्थापना भएयता नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्र (पूर्व नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी माओवादी) ले पटक–पटक सरकार सञ्चालन गर्दै आएका छन् ।

नेपाली काँग्रेस : २०४७ सालदेखि अहिलेसम्म (करिब ३६ वर्षमा) सबैभन्दा लामो समय शासन गरेको छ । विभिन्न स्रोतअनुसार यसले प्रधानमन्त्री पदमार्फत औसत २४ वर्ष शासन गरेको छ । यो दलले १९९० को दशकमा लगातार र पछिल्ला वर्षहरूमा गठबन्धन सरकारको नेतृत्व गरेको थियो ।

नेकपा एमाले : २०४७ सालदेखि मुख्य वामपन्थी शक्तिका रूपमा उभिँदै ५ पटक सरकार नेतृत्व गरेको छ (मनमोहन अधिकारी, माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल र केपी ओलीको नेतृत्वमा) । कम्युनिष्ट सरकारको कुल अवधिमा (१३ वर्ष २ महिना २२ दिन) यसको ठूलो हिस्सा छ ।

माओवादी केन्द्र : २०६३ सालको शान्ति प्रक्रियापछि मुख्यधारामा आएको यो दलले १९ वर्षमा १० सरकारमा सहभागिता जनाएको छ र ४ सरकारको नेतृत्व गरेको छ । कम्युनिष्ट सरकारको कुल अवधिमा यसको पनि महत्वपूर्ण योगदान छ ।

यी तीन दलले २०६३ सालको जनआन्दोलनपछिको संक्रमणकालदेखि अहिलेसम्म नेपालको राजनीतिक स्थिरता र संक्रमण दुवैमा निर्णायक भूमिका खेल्दै आएका छन् ।

तीन पूर्वप्रधानमन्त्रीको प्रधानमन्त्री कार्यकाल र विवाद
यी तीन नेताले नेपालको राजनीतिमा लामो समय भूमिका खेल्दै आएका छन् । उनीहरूका प्रधानमन्त्री कार्यकाल र प्रमुख विवाद निम्नानुसार छन् :
शेरबहादुर देउवा (नेपाली काँग्रेस) : ५ पटक प्रधानमन्त्री (२०५२, २०५८, २०६१, २०७४ र २०७८) । उनको कार्यकालमा राजदरबारबाट दुई पटक सरकार विघटन, संवैधानिक संकट र गठबन्धन राजनीतिको मुख्य पात्र बन्ने घटना समावेश छन् । जेनजी आन्दोलनका क्रममा उनको निवासमा पैसा फेला परेको विषय सार्वजनिक भएर सम्पत्ति छानबिनमा मुचुल्का उठाइएको थियो । उनी विभिन्न समयमा भ्रष्टाचारका आरोपमा चर्चामा आएका थिए तर अदालती प्रक्रिया पूरा नभएका धेरै मुद्दा छन् ।

केपी शर्मा ओली (नेकपा एमाले) : ४ पटक प्रधानमन्त्री (२०७२, २०७४, २०७८ र २०८१) । उनको दोस्रो कार्यकाल सबैभन्दा लामो (३ वर्ष ९ महिना) थियो । संविधान जारीपछिको स्थिरता, नाकाबन्दी सामना, प्रतिनिधिसभा विघटन (दुई पटक) र अदालतबाट पुनस्र्थापना जस्ता विवादित घटनामा मुछिएका छन् । जेनजी आन्दोलनमा सुरक्षा व्यवस्थापनको लापरवाहीको आरोप लागेर हालै पक्राउसमेत परेका थिए । उनको निवासमा पनि सम्पत्ति छानबिनका क्रममा मुचुल्का उठाइएको थियो ।

पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ (माओवादी केन्द्र) : ३ पटक प्रधानमन्त्री (२०६५, २०७३ र २०७९) । दश वर्षे जनयुद्धको नेतृत्वबाट शान्ति प्रक्रियामा आएका उनी संविधानसभा निर्वाचनमा पहिलो दल बनाएर सरकार गठन गर्ने पहिलो माओवादी प्रधानमन्त्री बने । उनीमाथि पार्टी एकीकरण–विभाजन, गठबन्धन परिवर्तन र शान्ति प्रक्रियाका केही मुद्दामा विवाद भएका छन् । प्रचण्डकी छोरी गंगा दाहालको निवासमा पनि सम्पत्ति छानबिनका क्रममा मुचुल्का उठाइएको थियो ।

यी तीनै पूर्वप्रधानमन्त्रीले नेपालको राजनीतिमा तीन दशकभन्दा बढी प्रभाव पार्दै आएका छन् । अहिले सीआईबीले अघि बढाएको सम्पत्ति छानबिनले उनीहरूको राजनीतिक र व्यक्तिगत जीवनलाई थप चर्चामा ल्याएको छ । अनुसन्धान कुन निष्कर्षमा पुग्छ भन्ने प्रतीक्षा छ ।