पोखरा, ५ माघ । आजबाट आगामी फागुन २१ गते हुने आम निर्वाचनका लागि निर्वाचन आचारसंहिता लागू भएको छ। यो आचारसंहिता सोमबार राति १२ बजेदेखि नै प्रभावकारी हुने गरी निर्वाचन आयोगले निर्णय गरेको हो। आयोगले आइतबार सरकारका प्रधानमन्त्री, मन्त्रीहरू, मुख्य सचिव तथा गृह मन्त्रालयका उच्च अधिकारीहरूसँग बालुवाटारमा बैठक गरी यसबारे विस्तृत जानकारी र प्रस्तुतीकरण दिएको थियो।

निर्वाचन आयोगका कार्यवाहक प्रमुख आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीले यो आचारसंहितालाई सबैले मिलेर प्रभावकारी रूपमा पालना गर्नुपर्ने बताए। यसलाई सफल बनाउन सरकार, राजनीतिक दल, उम्मेदवार, सञ्चारमाध्यम र सम्बन्धित सबै पक्षको साझा जिम्मेवारी हुने उनको भनाइ छ।

यो आचारसंहिताले निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र शान्तिपूर्ण बनाउन विभिन्न कडा नियमहरू राखेको छ। मुख्य कुराहरू यस्ता छन्:

• कुनै पनि दल, उम्मेदवार वा व्यक्तिले सरकारी स्रोत–साधन, सम्पत्ति वा पैसाको दुरुपयोग गरेर आफ्नो पक्ष वा विपक्षमा प्रचार गर्न पाइँदैन।
  सरकारी कार्यालय, सार्वजनिक संस्था वा विद्यालयको हाताभित्र निर्वाचन भेला, सभा वा प्रचार गर्न पूर्ण रूपमा रोक लगाइएको छ।
  चुनाव चिह्न भएको ज्याकेट, टिसर्ट, टोपी, गम्छा, मास्क, झोला, लोगो, ट्याटु जस्ता सामग्री बनाउने, लगाउने, बेच्ने वा देखाउने काम गर्न पाइँदैन।
  कसैको निजी घरजग्गामा स्वीकृति नलिई राजनीतिक गतिविधि वा प्रचार गर्न निषेध छ।
  कसैको चरित्र हत्या गर्ने गरी प्रचार गर्न, बालबालिकालाई प्रचारमा प्रयोग गर्न वा निषेधित समय÷स्थानमा जुलुस, सभा, कोणसभा गर्न पाइँदैन।
  सार्वजनिक यातायात अवरुद्ध हुने गरी जुलुस वा सभा गर्न पनि रोक छ।
  सामाजिक सञ्जालमा गलत, भ्रामक, द्वेषपूर्ण सूचना फैलाउने, झुटा खाता चलाउने, होच्याउने, अपमानजनक वा हेट स्पिच गर्ने टिप्पणी गर्न पाइँदैन।
  उम्मेदवारको मनोनयन दर्ता भएदेखि मतदान सम्पन्न नहुँदासम्म कुनै पनि मत सर्वेक्षण गर्न वा मत परिणाम सार्वजनिक गर्न निषेध छ।
  मतदाताको गोप्यता तोड्ने, मतदान कर्मचारीलाई हतोत्साहित गर्ने वा निर्वाचनको स्वच्छतामा असर पार्ने कुनै पनि काम गर्न पाइँदैन।

यी नियमहरूले मतदातालाई स्वतन्त्र र निर्भीक भएर मतदान गर्न सहयोग पुग्ने र निर्वाचन प्रक्रिया पारदर्शी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

यसैबीच, निर्वाचन आयोगले समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ राजनीतिक दलहरूले पेस गरेको बन्द सूची सार्वजनिक गरेको छ। यसमा कुल ३,२१३ जना उम्मेदवार छन्। यदि कसैलाई उम्मेदवारको योग्यतामा शंका लागेमा आगामी माघ १० गतेसम्म दाबी–विरोध गर्न सक्ने व्यवस्था पनि छ। यो आचारसंहिताको पालना सबैले गरेमा निर्वाचन अझ बढी विश्वसनीय र स्वच्छ हुने विश्वास छ।